السيد الخوئي

517

توضيح المسائل ( فارسي )

نسبت مخارج حروفى كه به جهت قطع زبان از بين رفته است ملاحظه نمايند ودية تمام را نسبت به مخارج حروف تقسيم كنند ونسبت آن مقدار را بدهد وأولى اين است كه با مقدارى كه در ملاحظه مساحت يعنى نصف يا ثلث يا ربع ومانند اينها واجب مىشود ملاحظه نموده هر كدام بيشتر است آن را بدهد . ( پنجم ) تمام دندانهاى كسى را از بين ببرد ودر صورتي كه بعضي از دندانها را از ببرد در صورتي صاحب دندان مرد باشد بايد براي هر دندانى از دندانهاى جلو كه دوازده عدد است پانصد درهم دية بدهد وبراي هر يك از دندانهاى ديگر كه هيجده عدد است دويست وپنجاه درهم بدهد واگر زن باشد دية آن تا به مقدارى كه به ثلث دية نرسد با دية مرد مساوى است ودر صورتي كه به ثلث برسد دية دندانهاى أو نصف دية دندانهاى مرد است . ( ششم ) هر دو دست كسى را از بند جدا كند واگر يك دست را از بند جدا كند ، بايد نصف دية كشتن مثل أو را بدهد . ( هفتم ) ده انگشت كسى را ببرد ودية انگشت ابهام ثلث دية دست ودية ساير انگشتها سدس است ودية در زن اگر به ثلث برسد نصف دية مرد است . ( هشتم ) هر دو پستان زنى را ببرد واگر يكى از آنها را ببرد ، بايد نصف دية كشتن مثل أو را بدهد . ( نهم ) هر دو پاى كسى را تا مفصل يا همه ده انگشت پا را ببرد ودية هر انگشت پا مثل دية آن انگشت از دست است . ( دهم ) تخم‌هاى مردى را از بين ببرد . ( يازدهم ) طورى به كسى آسيب برساند كه عقل أو را از بين برود . واگر پشت كسى را طورى بشكند كه ديگر درست نشود بايد تمام دية را بدهد اگر چه أحوط اين است كه رجوع به صلح شود . ( مسأله 2809 ) اگر اشتباها كسى را بكشد بايد علاوة بر دية كه در مسأله ( 2806 ) گفته شد خود قاتل يك بنده آزاد كند واگر نتواند بنده آزاد كند دو ماه پى در پى روزه بگيرد واگر اين را هم نتواند شصت فقير را سير كند واگر